Koffie tijdens zwangerschap

Over koffie is al veel geschreven. Het Voedingscentrum raadt bijvoorbeeld koffieconsumptie af voor kinderen jonger dan 13 jaar. Als zwangere vrouw met een ongeboren kind zouden we ons kunnen afvragen of het wel zo gezond is om nog steeds koffie te drinken. Er zijn wel degelijk signalen dat koffieconsumptie nadelig kan zijn voor het ongeboren kind, maar toch geven onderzoekers aan dat het niet helemaal uit het leven verbannen hoeft te worden.

Verhoging van de kans op een miskraam

Verschillende onderzoekers analyseerden de gevolgen van overmatige koffieconsumptie op het ongeboren kind. Zo gaf een Deens onderzoek aan dat de kans op een zwangerschap verdubbelt bij zwangere vrouwen die minstens acht koppen koffie per dag zouden drinken. Een ander Amerikaans onderzoek noteerde zelfs een significante risicostijging vanaf twee dagelijkse kopjes. Uiteraard hangt een en ander af van hoeveel cafeïne de koffie bevat: zij noteren een toename van het risico op een miskraam vanaf 200 mg cafeïne per dag. Drink je een milde koffie? Dan zal de hoeveelheid cafeïne vaak een stuk lager liggen dan 100 mg per kopje. Let wel op: er zijn ook andere drankjes die cafeïne bevatten, zoals bijvoorbeeld thee, cola en energiedrankjes. Vooral over die laatste valt nog wel wat anders te zeggen.

Consensus is er nog niet

Toch is lang niet iedere onderzoeker het eens met voorgaande onderzoeksresultaten. Zij geven inderdaad toe dat een hoge cafeïne-inname kan resulteren in een verhoogde kans op een miskraam. Toch halen zij eveneens aan dat er vaak verschillende factoren in het spel zijn die moeilijk vallen te onderscheiden. Zo zouden vrouwen die koffie drinken tijdens de zwangerschap minder vaak misselijk zijn dan vrouwen die geen koffie drinken. Die laatste groep zou hun misselijkheid dan compenseren door koffie buitenspel te laten en ook verder op hun voeding te letten. Niet alleen speelt die laatste factor mee maar bovendien zou er een omgekeerd verband bestaan tussen misselijkheid en de kansen op een miskraam.

Deze onderzoeken sluiten de verhoogde kans op een miskraam bij overdadig cafeïnegebruik niet uit, maar stellen voornamelijk dat een normaal cafeïnegebruik (100-200 mg cafeïne per dag) geen aanleiding geeft tot een hoger risico op miskramen.

Gevolgen voor het gewicht van de baby

In een Engels onderzoek werd gesteld dat het cafeïnegebruik ook een invloed had op het gewicht van de baby. Vrouwen die tijdens hun zwangerschap meer dan 300 mg cafeïne per dag gebruikten hadden zwaardere baby’s dan zij die minder dan 50 mg cafeïne per dag nuttigden. Ook een Nederlandse studie bevestigde dit en merkte een duidelijk verschil vanaf zes koppen koffie per dag.

Ook hier zijn er weer andere onderzoeken die deze cijfers sterk relativeren. Vaak zouden overdadige koffiedrinkers er immers een ongezonde levensstijl op nahouden. Zo is het aantal rooksters en alcoholdrinkers hoger bij de groep overdadige koffiedrinkers. De nadelige effecten van die levensstijl zouden hierbij duidelijk doorwegen, eerder figuurlijk dan letterlijk.

Het is en blijft een giftige stof

Of cafeïne daadwerkelijke negatieve gevolgen heeft, daar zijn onderzoekers nog niet helemaal aan uit. Wel staat vast dat er minimaal een verband bestaat tussen beide. In principe hoeft dat ook niet te verbazen: cafeïne past nu eenmaal in het rijtje van giftige alkaloïde stoffen waar ook morfine, nicotine, codeïne en cocaïne toebehoren. Natuurlijk is cafeïne lang niet zo schadelijk als morfine, maar weet wel dat een baby veel heftiger reageert op cafeïne-inname. Zo gaat het hartje sneller kloppen, wordt de baby veel onrustiger en komen stoffen in z’n lichaampje vrij die aantonen dat er een toename van het stressniveau is. Ook voor jezelf heeft dat trouwens nadelige gevolgen: je kan hoofdpijn krijgen, slapeloos worden, last krijgen van brandend maagzuur en gehydrateerd raken.

Koffie tijdens zwangerschap

Verschillende studies spreken elkaar dan wel tegen wat betreft de kritieke grens. Wel zijn ze het er over eens dat gezond eten en drinken cruciaal is tijdens de zwangerschap. Overdadig cafeïnegebruik lijkt alvast niet in dat plaatje te passen. Wat de kritieke grens is vooraleer nadelige effecten optreden? Daar raakt men maar moeilijk uit. Wel staat vast dat een enkel kopje koffie geen kwaad kan. Ook de Britse Food Standards Agency geeft dat aan: zij adviseren een bovengrens van 200 mg cafeïne per dag. In Nederland en België legt men de grens vaak op 300 mg. Minder is uiteraard beter.

Opgelet: cafeïne zit niet alleen in koffie

Koffie is een van de grootste dagdagelijkse bronnen van cafeïne maar zeker niet de enige. Zo is er bijvoorbeeld ook cafeïne te vinden in thee, ijsthee, chocolade(melk), cola, energydrinks en in sommige pijnstillers. Ga daarom steeds na hoeveel cafeïne je dagelijks binnenkrijgt. Over het algemeen volstaat de regel dat één of twee koffies per dag nog binnen de veilige zone past. Vanaf drie koffies is het toch echt wel opletten, zeker wanneer je ook nog andere cafeïnehoudende producten of drankjes nuttigt.

Kan je echt niet zonder koffie? Dan zijn er toch enkele simpele technieken om het dagelijkse cafeïnegebruik te milderen:

• Laat andere cafeïnehoudende producten links liggen;
• Vervang jouw koffie door een variant met minder cafeïne (of nog beter: decafeïne koffie);
• Instantkoffie is over het algemeen armer aan cafeïne;
• Kies voor kleinere hoeveelheden: een kleine tas in plaats van een grote mok kan een wereld van verschil betekenen;
• Drink enkel koffie op vaste momenten en wandel vanaf nu voorbij jouw favoriete Starbucks.

En wat na de bevalling?

Na de bevalling kan je toch weer gewoon naar hartenlust koffie drinken? Zo eenvoudig is het niet. Als je bijvoorbeeld borstvoeding gaat geven, zal je moeten blijven letten op je dieet. Wat je niet mag eten tijdens de zwangerschap zal je ook nu niet zomaar mogen eten. Je zal wat meer moeten eten en ook veel meer moeten drinken. Een overdaad aan koffie wordt bij borstvoeding hoe dan ook nog steeds afgeraden. De eerder aangeraden limiet blijft ook bij borstvoeding van toepassing. Afvallen wordt afgeraden en eventuele extra voedingsstoffen zullen noodzakelijk zijn. Wil je meer weten over voeding? Bekijk dan de pagina ‘voeding tijdens de zwangerschap’.