Hoe leer je je kind sorry zeggen?

Conflicten zijn van alle tijden en het is heel belangrijk dat je je kind leert hoe daar mee om te gaan. Eén van de mogelijke manieren om een conflict op te lossen is bekennen dat je fout zat en niet iedereen heeft de kracht om dat te doen. Wanneer je een kind, van kleins af, aanleert om welgemeend zijn of haar verontschuldiging te uiten, zal het er later minder een probleem van maken. Indien je zelf opgevoed bent in een omgeving waar vaak conflicten waren en, je niet geleerd hebt om de verantwoordelijkheid te nemen voor je woorden en/of daden, is het niet evident dat je de kunst van het 'Mea Culpa' onder de knie hebt. Hoe leer je je kind sorry zeggen als het met moeite uit je eigen mond komt? Hoe leer je je kind sorry zeggen als je het zelf niet meent? En zijn er ook andere manieren om conflicten op te lossen als sorry niet werkt? Hoog tijd om je er dan eens in te verdiepen.

Zeg sorry, nu!

Wanneer je merkt dat kinderen onderling ruzie maken, en de situatie uit de hand dreigt te lopen, dan wil je niks liever dan dat één van hen sorry zegt. Zo hebben we het geleerd en we zijn er van overtuigd dat het ook zo hoort. Stel je dezelfde situatie voor, maar dan met volwassenen, en tracht te voelen hoe jij zou reageren als iemand zich verplicht zou excuseren. Je krijgt meteen de indruk dat die persoon het niet meent en i.p.v. ruzie krijg je nu frustratie. Zo werkt het ook bij kinderen. Een kind dat geen sorry 'voelt' leert als het ware te liegen over zijn gevoelens. Of, als het weet dat met het woordje sorry alles opgelost is, krijgt het de boodschap mee dat het de juiste sleutel is om van het gezeur van mama of papa af te zijn. Op die manier leer je het niets anders dan dat het heel makkelijk is om je verantwoordelijkheid te ontvluchten en dit kan nooit de bedoeling zijn.

Een welgemeende loop naar de maan

Door een kind dat boos is te verplichten om sorry te zeggen bereik je net het tegenovergestelde dan wat je voor ogen hebt. Indien een kind midden in die emotie zit, is het onmogelijk voor hem om te zeggen dat hem iets spijt omdat er in die emotionele bubbel, gewoon de niet ruimte is om sorry te voelen. Achteraf, wanneer de boosheid bij het kind afgenomen is en het weer rustig kan reageren en nadenken, kan het wél. Blijf je vasthouden aan het verplicht verontschuldigen dan zal de geprikkeldheid alleen maar erger worden en niet alleen bij je kind. Even time-out, even tot bedaren komen en kijken naar wat er echt aan de hand is, en pas daarna kunnen de plooien weer gladgestreken worden.

Leeftijdsgebonden spijtbetuigingen

Om oprecht te kunnen zeggen dat je iets spijt, moet je het besef van schuld en fout kennen. Heel jonge kinderen hebben dat besef nog niet en kunnen zich ook niet inleven in het kind waarmee ruzie gemaakt wordt. Het zou dan ook volstrekt ongepast zijn om het kind te vragen om sorry te zeggen. Rond de leeftijd van twee jaar begint het sociale gedrag te groeien maar het empathisch vermogen is helemaal nog niet ontwikkeld. Aan die leeftijd kunnen ze uiteraard wel al ruzie maken maar dit is vaak heel oppervlakkig en snel opgelost met een knuffel of een paar bemoedigende woordjes. Naar het eind van het kleuteronderwijs beseffen kinderen al heel wat beter wat het betekent om sorry te zeggen. Dit komt vooral omdat ze aan die leeftijd al heel goed weten wat goed en fout is en dàt is dan weer de reden waarom sorry zeggen voor een kind moeilijk is rond die periode. Fouten bekennen is voor een dreumes een harde noot om te kraken.

Kan het ook zonder sorry?

Kinderen worden gelukkig niet geboren met het besef van schuldgevoelens en het is dan ook niet de bedoeling om hen die aan te leren. Tenminste, ze moeten uiteraard leren wanneer ze iets fout hebben gedaan en wat het te weeg brengt bij het kind wat ze niet correct hebben behandeld. Het is dan in de eerste plaats ook ontzettend belangrijk om hen aan te leren wat empathie is. Hoe voelt iemand zich die onheus behandeld werd. Wat doet dat met hem of haar en op welke manier kun je het weer goedmaken. Wanneer je de nadruk legt op de gevolgen voor het andere kind, leer je het constructief naar oplossingen te zoeken i.p.v. alleen maar de nadruk te leggen op de tekortkoming van je kleinte spruit.

De situatie benoemen helpt om een kind te laten inzien wat er schort. 'Jij bent boos op Klaartje omdat ze jouw pop heeft afgepakt? of 'Zie je hoe verdrietig Klaartje is omdat ze niet met jouw speelgoed mag spelen?' Door een kind attent te maken op wat er aan de hand is en hoe de ander zich daarbij voelt, gaat het voor hem duidelijker zijn wat zijn aandeel hier in is. Ga je hier aan voorbij en druk je er op dat de ruzie maar eens over moet zijn, dan komt het inzicht niet vanzelf en wanneer dàt er niet is, heeft het woord 'sorry' geen enkel nut. Er zijn heel wat manieren om duidelijk te laten merken dat iets je spijt en dat is net hetzelfde bij kinderen. Uiteraard ga jij voor je man/vrouw geen tekening maken als je wat goed te maken hebt maar bij kinderen werkt dat dus wel. Laat je kind bijvoorbeeld een tekening maken over iets wat het andere kind leuk vindt. Of laat de andere een spelletje uitkiezen wat het heel graag doet zodat het voelt dat het gewaardeerd wordt en erkend in wat het voelt.