Dagelijks 9 kinderen met een voetje tussen de spaken

Per dag komen maar liefst negen kinderen met een voetje tussen de spaken van een fiets en raken gewond. Oef, dat is een flink aantal. Het doet bijna letterlijk pijn om te lezen. Uit onderzoek blijkt dat per dag gemiddeld negen jonge kinderen (3 tot en met 6 jaar) op de Spoedeisende Hulp kwamen doordat een voetje tussen de spaken kwam tijdens het fietsen. Sommigen raakten zelfs ernstig verwond. En dat is heel goed te voorkomen met goede spaakafscherming.

Hoe komen zoveel kinderen met een voetje tussen de spaken?

Voordat we tips geven hoe je kunt voorkomen dat er zoveel voetjes tussen de spaken komen, gaan we eerst kijken hoe het kan dat er toch zoveel ongelukken gebeuren. VeiligheidNL deed onderzoek en zocht het uit.

Achterop de fiets

Veiligheid voor je kind spreekt ons allemaal aan, daar zijn we doorgaans bewust van als we onze kinderen veilig in de auto vervoeren. Maar hoe zit dat op de fiets? Bij kinderen tussen de 3 en 6 jaar komt een voet tussen de spaken vaak voor. Een spaakbeknelling gebeurt meestal als ze achterop de fiets zitten. Bijna 1 op de 3 van deze kinderen breekt hierbij ook een bot, blijkt uit onderzoek van VeiligheidNL. Fietszitjes hebben tegenwoordig geïntegreerde spaakafscherming, dus hoe kan het dan dat we nog geen daling in het aantal spaakbeknellingen zien?

Onderzoek voetje tussen de spaken door VeiligheidNL

VeiligheidNL deed onafhankelijk onderzoek naar een voet tussen de spaken onder 45 ouders die in 2017 t/m 2019 een spaakbeknelling hebben meegemaakt. Hen is gevraagd wat er precies is gebeurd. Daarnaast vulden bijna 700 ouders een vragenlijst in waarbij ze aangaven hoe zij hun kind in de leeftijd van 3 tot en met 6 jaar vervoeren op de fiets.

9 op de 10 ouders geen goede spaakbescherming

Uit de resultaten blijkt dat bij ruim de helft van de ouders de spaakafscherming niet goed is bij het gebruik van oude fietszitjes. Uit eerder onderzoek weten we dat ouders wel denken dat ze hun kinderen veilig vervoeren, maar:

• dat kinderen zo nu en dan voor korte stukjes los achterop worden vervoerd (dus niet in een fietszitje),
• dat de helft van de kinderen die een voet tussen de spaken hebben gehad, los op de bagagedrager zat (vaak door een onverwachte situatie, bijvoorbeeld omdat de moederfiets met fietszitje een lekke band had),
• dat van de ritjes waar een kind de voet tussen de spaken heeft gehad, ruim de helft van de ritjes minder dan 5 minuten duurde;
• dat bij kinderen die los achterop de fiets zaten, er bij 9 op de 10 ouders géén spaakafscherming (hardplastic beschermplaten) op de fiets zat,
• dat ouders zich vaak niet bewust zijn van het risico van spaakbeknelling en hoe vaak dit nog voorkomt.

Belangrijk om te weten: jasbeschermers zijn geen veilige spaakafschermers!

Zo voorkom je een voet tussen de spaken

Spaakbescherming op fietsstoeltjes is pas sinds 2004 verplicht. Veruit de meeste kinderen raken gewond omdat oudere (vaak tweedehands) fietsstoeltjes deze bescherming nog niet bieden. Om te voorkomen dat je kind met zijn voetje tussen de spaken van je fiets komt, kun je een aantal veiligheidsmaatregelen nemen.

Zorg voor goede spaakbescherming

Goede spaakbescherming is een scherm van hard plastic, tussen het voetensteuntje en het wiel. Je kunt spaakbescherming kopen bij een fietsenmaker. Als je kind op een zadel op de fietsstang zit, dan moet er ook aan het voorwiel spaakbescherming worden bevestigd. De schermen zijn stevig en worden vastgemaakt met bouten en moeren, zodat ze goed op hun plek blijven zitten.

Zorg voor juiste montage van het fietsstoeltje

Het fietsstoeltje moet op de juiste manier zijn bevestigd. Kinderen tot ongeveer vijf jaar kunnen het best in een fietsstoeltje worden meegenomen op de fiets. Oudere kinderen hebben alleen een ruggensteun, voetsteunen en spaakbeschermers nodig.

Zorg dat de voetriempjes vast zijn gemaakt

Wanneer je je kind achterop de fiets vervoert, is het belangrijk om altijd de voetriempjes vast te maken. De voetjes blijven dan goed vastzitten op de steuntjes. De kans dat een voetje tussen de spaken komt is dan veel kleiner.

Campagne RAAK GEEN SPAAK

Om meer aandacht te krijgen voor spaakbescherming en om onnodig letsel te voorkomen, voert VeiligheidNL de campagne: RAAK GEEN SPAAK! Met deze campagne maken zij ouders bewust van de risico´s en geven ze hen advies over hoe zij hun kind veilig mee kunnen nemen achterop de fiets. Naast de lancering van de nieuwe campagne is er uitgebreide voorlichting op Veiligheid.nl, met extra aandacht voor veiligheid op de fiets en tips hoe je kunt voorkomen dat een voetje tussen de spaken komt.

Bron: Dit artikel over een voetje tussen de spaken is gebaseerd op het onderzoek naar ‘Spaakbeknellingen SEH-bezoeken, november 2019’ uitgevoerd in opdracht van VeiligheidNL.

Blog gepubliceerd op 3 juni 2020, geüpdatet op 12 april 2022